Lijfspreuk

"Tuinieren is de meest therapeutische, ecologische en opstandige daad
die je voor jezelf, je gezin en de maatschappij kan verrichten"
(Filip Muylle - Bliss)

woensdag 22 maart 2017

Klimop planten om fijn stof te verminderen

Klimop vermindert fijn stof of luchtvervuiling. Fytoremediatie betekent zuiveren met planten. Klimop is een echt zuiverende plant.

Plant klimop tegen je gevel om het fijn stof in je buurt te verminderen. Het klinkt vreemd maar het is echt waar. Op de klimopbladeren leven bacteriën die dieseluitlaatgassen afbreken. Dat is aangetoond in een onderzoek van de jonge Belgische wetenschapper Vincent Stevens. Als de klimop groeit in een stadsomgeving met veel verkeer zitten er meer van die bacteriën op de klimopplant dan in een niet-vervuilde omgeving. Die bacteriën voeden zich dus met de luchtvervuiling.
Denk er dus aan om zo snel mogelijk klimop te laten groeien tegen je gevel aan de straatkant. Overtuig ook je buren om dit te doen!
Klimop is een heel sterke plant en kan het hele jaar door geplant worden. Je hoeft echter geen planten te kopen. Klimop is heel makkelijk te stekken tijdens elke periode van het jaar. Vraag bij mensen met een oude klimop of je wat scheuten mag snoeien van de klimmende takken. Plant ze meteen in stekgrond of gewone potgrond. In de herfst kan je de scheuten dan uitplanten tegen de muur. Klimop is een bosplant. Als je gevel zuidgericht is bedek je de wortel best met een tegel of dakpan om de plant een koeler klimaat te geven.

Dat klimop muren beschadigt klopt niet. De haarworteltjes dringen niet dieper dan enkele millimeter in de steenporiën. Waar je wel mee moet oppassen is bij het verwijderen van de klimop (mocht dat ooit nodig zijn). Zomaar de levende klimop van de muur aftrekken zal inderdaad stukjes steen losmaken. Als je echter de klimop aan de voet eerst volledig doorknipt zitten de stengels die op de muur groeien zonder voeding. Na enkele weken zijn de takken en haarwortels zodanig verslapt en verdroogd dat alles makkelijk te verwijderen is zonder schade.

Klimop trekt veel insecten aan zoals bijen, vlinders en zweefvliegen

Klimop heeft nog veel andere voordelen voor de ecologische tuin. Ten eerste eten de rupsen van de vlinder Boomblauwtje van de bloemknoppen en de jonge vruchten. Bijna volgroeide rupsen eten ook van jong blad.
De kleine bloemen van de klimop worden bezocht door bijen, vlinders en zweefvliegen. De bessen worden graag gegeten door de merels, spreeuwen en houtduiven. Merels nestelen ook graag in volgroeide klimopstruiken. De Citroenvlinder overwintert graag in de klimop. Eigenlijk is de klimop een geliefde schuilplaats voor veel dieren.

Klimop trekt veel insecten aan zoals bijen, vlinders en zweefvliegen. De rups van dit Boomblauwtje eet knoppen of vruchten van de klimop. Grotere rupsen eten soms blad.

Klimop trekt veel insecten aan zoals bijen, vlinders en zweefvliegen

woensdag 1 februari 2017

De samentuin van Spa

De buurtmoestuin van Spa is een geslaagde samentuin. Een samentuin is een stadsmoestuin waarbij vrijwilligers uit de buurt samen in een moestuin werken. Veel woorden zijn niet nodig. De foto's maken duidelijk waarom dit een prachtige moestuin is.

De samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT

Een mooie houten afsluiting met klimplanten zorgt voor een natuurlijk uitzicht. Origineel zijn de verhoogde plantenbedden met onderaan een handig platform om tijdelijk je tuinmateriaal en zaaigoed op te bergen.

De samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT

Men past de 'Drie Zusters-techniek" van de Noord-Amerikaanse indianen toe. Dat is een combinatieteelt van maïs, boon en pompoen.
Maïs zorgt voor steun voor de boon. De pompoenbladeren weren onkruid en houden vocht vast. De boon zorgt voor stikstof in de grond die de twee andere groenten gebruiken als voedingsstof.

De samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT, drie zusters teelt maïs boon pompoen

Dit type moestuinbak is goed voor dieper wortelende groenten én is handiger voor rolstoelpatiënten.

De samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT

De samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELTDe samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT, insectenhotel

De samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT, deelbibliotheekDe samentuin van Spa, potager de Spa, moestuin, stadsmoestuin, buurtmoestuin, VELT, dille, komkommerkruid

De samentuin is mooi geïntegreerd in de buurt. Zelfs de insecten kregen een eigen hotel. Als dank helpen zij de groenten tegen belagers. De tuiniers kunnen eten en uitrusten aan de tuinbank of tegelijk een boek lezen uit de deelbibliotheek. Bloeiende Dille en Komkommerkruid zorgen voor kleur in de moestuin.

maandag 16 januari 2017

De Vier van januari

De maand januari bestaat al sinds de vroeg-Romeinse tijd. Zijn naam komt van Janus, de Romeinse god van het begin en het einde, van het openen en sluiten. Hij wordt altijd met twee hoofden afgebeeld. Het ene kijkt naar het verleden, het andere naar de toekomst. Een betere god voor de eerste maand van het jaar kan er dus niet zijn.
Januari kan heel koud zijn met veel sneeuwval zoals de voorbije twee weken, maar toch gebeurt deze maand in de natuur al meer dan je denkt. Na de dooi komt het verborgen plantenleven namelijk heel snel tevoorschijn. Wie goed uitkijkt kan in januari al de eerste inheemse bloemen ontdekken.

madeliefje, bloemen in januari 

Klein Kruiskruid, bloemen in januari 

De eerste is de Vroegeling, een heel klein eenjarig plantje dat bloeit vanaf januari tot in juni. Het groeit in de tuin, het park, de straat, de berm of greppel. Zolang de locatie maar zonnig, open, zanderig en relatief droog is.

Ook het gekende Madeliefje bloeit in januari. Het is een vaste plant die eigenlijk het hele jaar bloeit, maar nu valt ze extra op tussen alle afgestorven of slapende planten. Madeliefje betekent 'weideliefje'. Het woord made komt namelijk van het Germaanse 'mado' dat weiland betekent. Ook het Germaanse woord 'mada' dat gemaaide grond betekent is ermee verwant. Het Engelse 'meadow' stamt ook duidelijk van dit Germaans af.

Een andere typische januaribloeier is het Klein Kruiskruid. Het frisgroene blad en de gele bloemetjes vallen immers heel goed op in het grauwe winterlandschap. Ook de rest van het jaar blijft het eenjarig plantje bloeien. Wie een geel bloempje van dichtbij bekijkt zal zien dat het hier eigenlijk gaat om een bundel van fijne lintvormige bloempjes of buisbloempjes die verpakt zijn in een groen omwindsel. Prachtig om te zien!

De vierde bloeier is Vogelmuur, een plantje dat iedereen waarschijnlijk kent van de moestuin. Het is een eenjarige plant die het hele jaar bloeit en die lange stengels kan maken tot zelfs 40 cm lang. De stengels groeien niet rechtop maar 'kruipen' over de grond. Zo bedekken ze dikwijls snel geschoffelde plekjes in de tuin want hun zaden kiemen heel gemakkelijk. Noem dit geen onkruid want hun kleine bloempjes zijn prachtig en de vogels vinden de blaadjes superlekker. Gooi maar eens een pol Vogelmuur bij de kippen. Je zal zien dat alles binnen de minuut wordt opgegeten. Ook voor mensen is het eetbaar, gezond en zelfs heel lekker in slaatjes, soepen en frisse dressings. Het wordt ook gebruikt in de kruidengeneeskunde bij jeuk en insectenbeten. De komende dagen worden koud maar zonnig. Ideaal om te wandelen en te gaan zoeken naar de Vier van januari


donderdag 29 december 2016

Leave the leaves

Bladeren laten liggen in de tuin, leave the leaves, vlinders helpen

Laat de bladeren in je tuin liggen om in de lente meer vlinders te krijgen. Rupsen die overwinteren doen dat namelijk onder een stapel bladeren of in lang gras. Uit die rupsen komt dan in de lente de eerste generatie vlinders. De beste plek om je bladeren te laten liggen is de plantenborder. Bij een gazon hark je de bladeren beter samen en gooi je ze dan in de border. Gras heeft namelijk licht nodig. Laat ook het gras op de rand van het gazon die naast een border ligt langer worden, weeral om de rupsen te helpen.

Soorten zoals Kleine vuurvlinder, Bruin blauwtje, Icarusblauwtje, Bont zandoogje overwinteren als rups in bladeren. Groot dikkopje, Koevinkje, Hooibeestje, Bruin zandoogje overwinteren als rups in langer gras. De Citroenvlinder overwintert als imago in dichte graspollen. Dat zijn enkel voorbeelden van dagvlinders. Ook verschillende nachtvlinders houden echter van bladeren en lang gras om te overwinteren.

Vergeet het dus niet, leave the leaves!

dinsdag 29 november 2016

Fytoremediatie, vervuilde grond zuiveren met planten

De bloeiende mosterd die Ecotuinweetjes zaaide neemt DDE op.
DDE is het afbraakproduct van DDT. (foto Perma-ponics-lab)

Fytoremediatie is een biologische manier om vervuilde grond, verontreinigd water en zelfs lucht te zuiveren met behulp van planten. Het is een relatief nieuwe techniek die stilaan meer aan belang wint. Twee jaar geleden hielpen we mee aan de opstart van een stadsmoestuintje. Omdat de grond waarschijnlijk zware metalen bevatte door historische vervuiling hebben wij voorgesteld om de grond eerst te zuiveren met wilgentakken. Wilgen zijn snelle groeiers die heel goed zijn om zware metalen op te nemen uit de bodem. Nadat wij de grond onder een opengebroken binnenkoertje hadden losgewerkt hebben we (duimdikke) wilgentakken in stukken van ongeveer 30 cm gezaagd en horizontaal in de aarde aangedrukt aan de rand van het perk, de resterende stompjes plantten we verticaal in de grond om wat haageffect te creëren. Bedoeling was om op die manier zoveel mogelijk zijscheuten te krijgen die de vervuilende stoffen uit de aarde zouden opnemen. Daarnaast zaaiden we ook Gele mosterd voor het mooie effect van de gele bloemen maar ook omdat die mosterd een goede plant is om restanten van pesticiden zoals DDT op te nemen uit de bodem. Naast mosterd zijn ook koolzaad, pinda en courgetteplanten heel goed in het opnemen van DDT uit de grond. Voor de volledigheid dient vermeld te worden dat die planten niet de zuivere DDT opnemen maar wel het afbraakproduct dat DDE heet.

 



Over planten die DDT afbraakproduct opnemen is recent veel onderzoek gedaan in België. Men heeft in de Universiteit van Hasselt namelijk ontdekt dat het toevoegen van bepaalde bacteriën (endofyten) in een courgetteplant zorgt dat die courgette nóg beter DDE opnemen. Dit goede resultaat vormt de basis voor verder onderzoek naar praktijktoepassingen om diverse gronden te saneren. Voor het artikel over dit onderwerp: KLIK HIER.

Foto Visions / Reporters

Een groot probleem van fytoremediatie is dat je wel vervuiling uit grond of water kan halen maar dat die stoffen zich dan ophopen in de plant. De schadelijke stoffen hebben zich dus gewoon verplaatst. De planten vol gifstoffen moeten dus gerooid worden en gecontroleerd vernietigd worden. Soms gebeurt er een speciale verbranding waarbij de opgenomen zware metalen kunnen worden gerecupereerd. Bovendien kan tijdens de saneringsperiode een deel van de opgenomen giftige stoffen gedeeltelijk verdampen via de bladeren en in de lucht terechtkomen. Dan is het probleem gewoon verplaatst. Het onderdeel groenafvalverwerking bij fytoremediatie is dus iets dat nog veel extra onderzoek vergt.

zondag 2 oktober 2016

Boeket herfstbloemen uit de ecologische siertuin

Ecologische siertuin bloemen boeket (1) Meisjesogen of Coreopsis Verticillata (2) Herfstaster “Laevis“ (3) Verbena Bonariensis (4) Stipa Gigantea of Straalhaver of Reuzevedergras (5) Calamagrostis brachytricha of Diamantgras (6) Miscanthus Sinensis “Kleine Fonteine”

In ons boeket zitten aren van siergrassen, herfstasters, verbena toefjes en de gele knopjes zijn Meisjesogen. Dit zijn allemaal sterke en gezonde planten die goed gedijen op de droge, zanderige grond in onze tuin. Ze houden van een zonnig plekje, ze hebben een lange bloeitijd en de bloemen hebben succes bij vlinders en bijen.

Verbena Bonariensis is eigenlijk een tweejarige plant. De plant zaait zich gemakkelijk uit en daardoor zie je elk jaar wel ergens een Verbena groeien.
De Herfstaster “Laevis“ is ook een (te) gemakkelijke groeier. We houden zijn enthousiasme in toom door uitlopers regelmatig uit de grond te trekken.
De Meisjesogen of Coreopsis Verticillata is een vaste plant die je ook gemakkelijk zelf kan zaaien. Je vindt hem in de zadencatalogus van VELT. Ze bloeien lang en kunnen jaren op dezelfde plaats staan.

Siergrassen zijn nu in de mode en worden veelvuldig toegepast in de onderhoudsarme groene woestijntuinen waar ze eerder een architecturale dan een biologische functie hebben. Wij integreren grote siergrassen in onze struiken en sierborders waar de grote graspollen een functie hebben in elk seizoen. In de lente heb je snel frisgroene sprietjes die mooi kleuren bij voorjaarsbollen. In de zomer is de grote groene pol een ideale achtergrond voor bloeiende struikjes en vaste planten. In de herfst zorgen de aren voor hoogte in de borders. Ze vangen de dauw en het lage licht en zijn perfecte klimstructuren voor de spinnen. In de winter geven ze volume aan de kale tuin en op het einde van de winter gebruiken de vogels de dode grassen als nestmateriaal. De grassen uit het boeket zijn Calamagrostis brachytricha of Diamantgras, Miscanthus Sinensis “Kleine Fonteine” en Stipa Gigantea of Straalhaver of Reuzevedergras.

Ecologische siertuin bloemen boeket (1) Meisjesogen of Coreopsis Verticillata (2) Herfstaster “Laevis“ (3) Verbena Bonariensis (4) Stipa Gigantea of Straalhaver of Reuzevedergras (5) Calamagrostis brachytricha of Diamantgras (6) Miscanthus Sinensis “Kleine Fonteine”
(1) Meisjesogen of Coreopsis Verticillata
(2) Herfstaster “Laevis“
(3) Verbena Bonariensis
(4) Stipa Gigantea of Straalhaver of Reuzevedergras
(5) Calamagrostis brachytricha of Diamantgras
(6) Miscanthus Sinensis “Kleine Fonteine”

zondag 25 september 2016

Het verborgen leven van bomen

het verborgen leven van bomen, Peter Wohlleben, boekbespreking, recensie

Het Verborgen Leven Van Bomen is een bijzonder boek van boswachter Peter Wohlleben. De schrijver combineert de meest recente wetenschappelijke inzichten met zijn eigen jarenlange ervaring als boswachter op een originele manier. Hij beschrijft alles vanuit het standpunt van de boom als zelfstandig wezen dat samenleeft met de andere bomen, net zoals de mensen. Zo is een bos een hechte boomgemeenschap van families, vrienden en kennissen net als een dorp van mensen. Iedereen helpt er elkaar. Bomen communiceren met elkaar, ze delen voedsel, ze helpen kinderen en ouderen, en ze beschermen zich samen tegen gevaren. Deze samenwerking leidt tot het ideale bos waarin alle factoren in evenwicht zijn. Hoe de bomen dit oerbos creëren alsof het menselijke bouwvakkers waren wordt in elk aspect beschreven in het grootste deel van het boek. Wat de taal is van de bomen, hoe ze liefde tonen, hoe ze hun kinderen opvoeden, hoe ze groeien, hoe ze slapen in de winter, wat de verschillende karakters zijn bij bomen.
In het tweede deel toont hij aan dat bomen in tuinen, parken of steden nooit het ideale klimaat van een bos kunnen ervaren en daarom altijd als 'straatkinderen' door het leven gaan.
Als je dit prachtboek leest voel je je na een tijdje zelf een beetje boom.